Okienko z egzotyką

Papierowe plakaty ustępują telewizorom także w siedzibach biur podróży. Na ekranie telewizyjnym można przecież wymienić bez kłopotu alpejską trasę narciarską na Taj Mahal, wycieczkę statkiem po Nilu na safari w Kenii.

Audytorium tej telewizji stanowią przechodzący aleją centrum handlowego klienci i obsługa. Ci, którzy już wejdą do środka, są poza zasięgiem medium. Program nadawany przez telewizję sklepową jest teledyskiem złożonym z egzotycznych widoczków, sztampowych obrazków uruchamiających stereotypowe skojarzenia, oraz ze statycznych plansz z cenami i hasłami zachęcającymi do zakupu wycieczki. Telewizor także tu zastępuje pracownika z ulotkami – i jak w większości tych przypadków, jest to zastępca niemy, niemożliwy do kontrolowania przez widzów.

Ekran płaskiego telewizora jest też oknem, za którym widać szybkie migawki z dalekich przestrzeni. Małe palmy wyrastają doradcom turystycznym z uszu – wystarczy tylko nieszczęśliwie stanąć przed wystawą tak, by telewizor zasłaniał część głowy sprzedawcy siedzącego w środku. Telewizor ten wprowadza w zamkniętą, wykafelkowaną przestrzeń holu supermarketowego widoki i estetyki z zupełnie innej beczki. Widzowie, w drodze od sklepu do sklepu, przechodzą na przykład koło piramid – takich samych, jak na ich własnym wideo z wakacji.

Kolej na telewizję

Peron. A na peronie telewizja. Stacja, a na stacji telewizja. Plus wszędobylskie kamery CCTV. Gdyby znaleźć wzór wskaźnika utelewizyjnienia przestrzeni, to londyńskie metro oraz koleje byłyby bardzo wysoko utelewizyjnione.

Na stacji zwyczajne, kineskopowe telewizory nadają program o bieżących i planowanych przyjazdach/ odjazdach. Żółte obudowy wyglądają wręcz dizajnersko – czy też wyglądałyby tak w galerii, albo w nowocześnie urządzonym domowym wnętrzu. Na stacji kolei po prostu rzucają się w oczy, ale też rozweselają (kolorem i migotaniem) standardowo ponure wnętrze.

Audytorium tej telewizji jest silnie pływowe – w zależności od rozkładu jazdy pasażerowie pojawiają się i odchodzą w pośpiechu na perony. Mikrogeografia wnętrza stacji daje się ściśle określić dreptaniem ludzi między drzwiami, okienkami i automatami biletowymi, oraz oglądaniem kolejowej telewizji – z zadartymi do góry głowami.

Peron. Telewizorów, zależnie od wielkości stacji, jest więcej lub mniej. Tu, na ruchliwej stacji przesiadkowej, gdzie splatają się trasy kilku przewoźników i wielu linii, telewizorów jest dużo. Mimo, że są kineskopowe, wiszą w pionie i w tej orientacji nadają programy informacyjne. Podwieszone wysoko, i one zmuszają telewidzów do zadzierania głów.

Na dworcu kolejowym/ stacji metra są też telewizory dla motorniczych. W przeciwieństwie do telewizorów na stacjach i peronach, nadają one program na żywo – widok peronu i torów. Nagromadzone w kiściach, niewielkie telewizory o pionowej orientacji, służą do szybkiego zerkania.

Telewizja to czy kino?

Pierwsze skojarzenie: to telewizory; wiszące telewizory. Dopiero później pomyślałam, że może to kino? Tak naprawdę ani jedno, ani drugie. Na razie powiedzmy, że to instalacja – prezentowana w czerwcu 2009 w holu londyńskiego Barbicanu, stworzona przy wsparciu szwedzkiego ośrodka kultury. W przestrzeni ograniczonej parawanami (czarno-biała panorama morza) stała ażurowa kolumna. Z niej, jak palmowe liście, łukowato rozchodziło się pięć metalowych pałąków podtrzymujących płachty pięciu ekranów. Na ekranach wyświetlane były filmy Bergmana i o Bergmanie.

Jeśli medium konstytuują równocześnie: treść i forma, to tu mamy do czynienia z medium nowym. Kształt ekranu, pozioma orientacja i osobisty odbiór (mimo miejsca o charakterze publicznie dostępnym) są cechami telewizyjnymi. Z kolei ekrany i wyświetlane na nich filmy nawiązują do medium kinowego. Kształt instalacji, konfrontacyjność, wymuszanie patrzenia face-to-face i odbiór wielu filmów jednocześnie, na stojąco, w ograniczonej quasi-panoramicznym ekranem przestrzeni są natomiast cechami tego specyficznego medium. Medium niepowtarzalnego i nie nazwanego.